การเพิ่มออกเทนในน้ำมันเบนซิน

                ค่าออกเทนเป็นตัวเลขที่บอกถึงความสามารถในการต้านทานการน็อก (Antiknock Quality) ของน้ำมันเชื้อเพลิงในเครื่องยนต์เบนซิน โดยในสภาพการทำงานของเครื่องยนต์ เมื่อส่วนผสมของอากาศและน้ำมันเบนซินถูกจุดระเบิดจากประกายไฟ หัวเทียนก็จะติดไฟ เกิดเปลวไฟลุกลามเผาไหม้จนหมด และระเบิดให้พลังงานขับเคลื่อนลูกสูบต่อไป แต่ถ้าบางส่วนของเชื้อเพลิงที่เปลวไฟยังไปไม่ถึงเกิดจุดระเบิดขึ้นก่อน (Pre-ignition) อันเนื่องมาจากความร้อนและความดัน ก็จะทำให้เครื่องยนต์เกิดการน็อคขึ้น ซึ่งสังเกตได้จากจะมีเสียงเหมือนเสียงเคาะโลหะดังกิ๊งๆ เกิดขึ้นการใช้น้ำมันเบนซินที่มีค่าออกเทนที่เหมาะสมจึงมีผลดีต่อการทำงาน ของเครื่องยนต์ เช่น การเผาไหม้สมบูรณ์ เครื่องยนต์สะอาดปราศจากเขม่า ประหยัดน้ำมันเชื้อเพลิง ลดมลภาวะในสิ่งแวดล้อม และยืดอายุการใช้งานของเครื่องยนต์ และน้ำมันเครื่อง ฯลฯ ดังนั้น ค่าออกเทนในน้ำมันเบนซินจึงเป็นเรื่องที่สำคัญที่ผู้ผลิตจะต้องปรับปรุงคุณภาพของน้ำมันให้เหมาะสมกับการใช้งานของเครื่องยนต์ เพื่อให้ใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด

                  ในกระบวนการผลิตน้ำมันเบนซินของโรงกลั่นน้ำมัน ในเบื้องต้นยังมีคุณภาพในการป้องกันการน็อกต่ำ ไม่เหมาะสำหรับใช้เป็นน้ำมันเชื้อเพลิง จึงจำเป็น ต้องมีการเพิ่มค่าออกเทน วิธีการเพิ่มค่าออกเทนในน้ำมันเบนซินสามารถทำได้หลายวิธี ได้แก่ การปรับปรุงขบวนการกลั่น การเติมสารตะกั่ว การเติมสารแมงกานีส และการเติมสารที่มีค่าออกเทนสูง เช่น สารประกอบไฮโดรคาร์บอนที่มีออกซิเจนเป็นองค์ประกอบ (Oxygenate) เป็นต้น วิธีที่นิยมกันอย่างแพร่หลาย คือ การใช้สาร Oxygenate มาผสมในน้ำมันเบนซิน เพราะนอกจากจะช่วยเพิ่มค่าออกเทนแล้ว ยังช่วยลดมลพิษที่ออกจากไอเสียรถยนต์ เช่นก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ และยังช่วยลดการเกิดโอโซน ซึ่งเป็นผลมาจากการระเหยของน้ำมันเบนซินได้ด้วย

                   ในปัจจุบันรัฐบาลมีนโยบายส่งเสริมและสนับสนุนการใช้เอทานอล ซึ่งเป็นผลิตผลทางการเกษตรมาใช้เป็นเชื้อเพลิง โดยเอทานอลที่ใช้จะเป็นชนิดที่มีความบริสุทธิ์ 99.5% เพื่อทดแทนการใช้สาร MTBE (Methyl Tertiary Butyl Ether) ที่ผสมในน้ำมันเบนซินเพื่อเพิ่มค่าออกเทน ในอัตราส่วนเอทานอล : น้ำมันเบนซินออกเทน 91 เท่ากับ 10 : 90 เพื่อให้เป็นน้ำมันแก๊สโซฮอล์ที่มีค่าออกเทน 95 นอกจากนี้ยังใช้กลไกด้านการตลาดกำหนดราคาจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ต่ำกว่าน้ำมันเบนซินออกเทน95 เพื่อเป็นการจูงใจให้ผู้บริโภคหันมาใช้น้ำมันนี้ ขณะนี้ได้มีการทดลองจำหน่ายในสถานีบริการของบริษัท ปตท.จำกัด (มหาชน) และบริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) บางแห่ง และคณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบให้กำหนดคุณภาพน้ำมันแก๊สโซฮอล์ขึ้นใหม่เป็นการเฉพาะ โดยให้ติดตามและเฝ้าระวังผลกระทบต่างๆ ที่อาจเกิดขึ้น จากการใช้น้ำมันนี้ รวมทั้งให้มีการศึกษาทดสอบการใช้น้ำมันนี้เพิ่มเติมในด้านการใช้งานกับรถยนต์ โดยสมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย และในด้านทดสอบด้านสมรรถนะ การใช้งานของเครื่องยนต์ (Performance Test) โดย บมจ. ปตท. ส่วนในด้านการกำหนดคุณภาพน้ำมันแก๊สโซฮอล์ กรมธุรกิจพลังงานอยู่ในระหว่างการดำเนินการ คาดว่าจะแล้วเสร็จในเร็ววันนี้

สำนักน้ำมันเชื้อเพลิง กรมธุรกิจพลังงาน

กรกฎาคม 2545